Peru’nun başkenti Lima’daki Huaca Pucllana arkeolojik alanında yaklaşık 1.400 yıllık insan kalıntıları ortaya çıkarıldı. İlk incelemelere göre yetişkin ve muhtemelen bir erkeğe ait olan iskeletin, Lima kültürü döneminde gerçekleştirilen bir tören sırasında ritüel sunu olarak bırakılmış olabileceği düşünülüyor.
Kalıntılar, Huaca Pucllana’nın ana yapılarından birinin yakınında bulunan yer altı kanalının içinde keşfedildi. Arkeologlar, bedenin yerleştirilme biçimi ve bulunduğu arkeolojik bağlam nedeniyle bunun sıradan bir gömüden farklı olabileceğini değerlendiriyor.
Kalıntılar Yer Altı Kanalının İçinde Bulundu
Keşif, Huaca Pucllana’da 2026 kazı sezonu kapsamında yürütülen çalışmalar sırasında yapıldı. İnsan kalıntıları, törensel amaçlarla kullanıldığı düşünülen bir kuyu sistemiyle bağlantılı yer altı kanalının içerisinde bulundu.
İskelet sol tarafına yatırılmış haldeydi. Başının hem Huaca Pucllana’daki piramit yapısına hem de batı yönündeki Pasifik Okyanusu’na dönük olması, gömünün bilinçli biçimde düzenlendiğine işaret eden ayrıntılar arasında değerlendiriliyor.
Kazı çalışmalarını yöneten arkeolog Gladys Paz ve ekibi, buluntunun kanalın kullanım dışı bırakılması sırasında gerçekleştirilen bir kapanış töreniyle ilişkili olabileceğini düşünüyor.
Yaklaşık MS 650 Yılına Tarihlendiriliyor
Arkeolojik bağlam üzerinde yapılan ilk değerlendirmeler, kalıntıların yaklaşık MS 650 yılına ait olduğunu gösteriyor. Bu tarih, Huaca Pucllana’nın önemli bir törensel merkez olduğu Lima kültürünün son dönemlerine karşılık geliyor.
Buna göre bulunan kişinin yaklaşık 1.400 yıl önce yaşamış olduğu düşünülüyor. Kesin yaş, biyolojik cinsiyet, sağlık durumu ve ölüm nedenine ilişkin daha ayrıntılı bilgiler ise antropolojik incelemelerin tamamlanmasının ardından elde edilecek.
Ritüel Sunu İhtimali Neden Gündemde?
Araştırmacıların ritüel sunu ihtimali üzerinde durmasının temel nedeni yalnızca insan kalıntılarının bulunması değil, iskeletin konumu ve içinde bulunduğu yapının törensel özellikleri.
Bedenin bir yer altı kanalının içine belirli bir pozisyonda yerleştirilmiş olması ve kanalın törensel bir kuyu sistemiyle bağlantısı, gömünün kanalın kapatılması sırasında gerçekleştirilen daha geniş bir ritüelin parçası olabileceğini düşündürüyor.
Kazı alanında seramik parçaları da ortaya çıkarıldı. Buluntuların birlikte değerlendirilmesi, Lima kültürünün Huaca Pucllana’daki törenlerinin nasıl gerçekleştirildiğine ilişkin yeni bilgiler sağlayabilir.
İnsan Kurbanı Olduğu Henüz Kesin Değil
Buluntuyla ilgili ilk açıklamalarda kişinin bir ritüel sırasında kurban edilmiş olabileceği ihtimali de değerlendiriliyor. Ancak iskelet üzerinde yapılacak ayrıntılı incelemeler tamamlanmadan kişinin nasıl öldüğü veya ölümünün doğrudan törenle bağlantılı olup olmadığı kesin olarak bilinmiyor.
Bu nedenle keşfi şimdilik “insan kurbanı” olarak tanımlamak yerine, arkeologların da kullandığı biçimiyle olası bir ritüel sunu olarak değerlendirmek daha doğru. Kemiklerde travma izlerinin bulunup bulunmadığı gibi veriler, bu konuda daha güçlü sonuçlara ulaşılmasını sağlayabilir.
Huaca Pucllana Nedir?
Huaca Pucllana, Peru’nun başkenti Lima’nın günümüzde yoğun biçimde yapılaşmış Miraflores bölgesinde bulunan önemli bir arkeolojik merkezdir. Alanın en dikkat çekici yapısı, kerpiç bloklarla inşa edilmiş büyük piramit biçimli törensel yapıdır.
Huaca Pucllana’nın geçmişi İnka İmparatorluğu’ndan çok daha eskiye uzanır. Alan ilk olarak Peru’nun orta kıyılarında gelişen Lima kültürü tarafından büyük bir törensel ve idari merkez olarak kullanıldı.
Daha sonraki dönemlerde Wari ve Ychsma toplumları da bölgede iz bıraktı. Bu nedenle Huaca Pucllana, Lima’nın İspanyol sömürge dönemi öncesindeki uzun tarihinin farklı aşamalarını aynı arkeolojik alan içerisinde takip etmeyi mümkün kılıyor.
Lima Kültürü İnkalardan Yüzyıllar Önce Yaşadı
Keşfin ilişkilendirildiği Lima kültürü, yaklaşık MS 100 ile 700 yılları arasında Peru’nun kurak orta kıyılarında gelişti. Bu dönem, İnka İmparatorluğu’nun ortaya çıkışından yüzyıllar öncesine denk geliyor.
Lima kültürü özellikle kerpiç mimarisi, büyük törensel merkezleri ve kıyı vadilerinde geliştirdiği yerleşim sistemiyle biliniyor. Huaca Pucllana da bu toplumun dini, idari ve toplumsal yaşamını anlamak açısından önemli arkeolojik merkezlerden biri.
Arkeolojik araştırmalar, alanda törenler sırasında seramik kapların kırıldığını, toplu yemeklerin düzenlendiğini ve çeşitli sunuların gerçekleştirildiğini gösteren farklı buluntuları daha önce de ortaya çıkarmıştı.
Modern Lima’nın Ortasında Bir Arkeolojik Alan
Huaca Pucllana’yı dikkat çekici kılan özelliklerden biri de günümüzde tamamen modern Lima’nın içinde kalmış olması. Arkeolojik alanın çevresinde evler, yollar, restoranlar ve diğer kent yapıları bulunuyor.
Bugün ziyaret edilebilen alan, modern kentin gelişmesinden çok önce aynı bölgede yaşamış toplumların izlerini koruyor. Peru’nun başkentinde kayıt altına alınmış yüzlerce İspanyol öncesi arkeolojik alan bulunması, Lima’nın yer altında ve günümüz yapılarının arasında hala önemli bir arkeolojik miras barındırdığını gösteriyor.
Yeni Buluntu Lima Kültürünün Törenlerini Aydınlatabilir
Arkeologlar için keşfin asıl önemi, yalnızca yaklaşık 1.400 yıllık bir insan iskeletinin bulunmasından kaynaklanmıyor. İskeletin belirli bir mimari yapının içerisinde ve bilinçli biçimde konumlandırılmış olması, Lima kültürünün törenleri hakkında doğrudan arkeolojik veri sunuyor.
Kalıntıların antropolojik incelemesi, kişinin yaşı, biyolojik özellikleri, sağlık durumu ve ölüm şekli konusunda daha fazla bilgi verebilir. Kanal, seramik buluntular ve insan kalıntılarının birlikte incelenmesi ise törenin nasıl gerçekleştirildiğinin anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Huaca Pucllana’daki 2026 kazılarında ortaya çıkarılan buluntu, modern Lima’nın altında korunmaya devam eden İspanyol öncesi geçmişe ilişkin yeni ayrıntıların hala gün yüzüne çıkarılabildiğini gösteriyor.
Bir yanıt yazın